विद्युत नियमित गर्न दवाब, जनतालाई सास्ती कहिलेसम्म ?

पूजाकुमारी वैश्य । नेपालगन्ज
बाँकेमा विद्युत नियमित गर्न नागरिक समाजमा अगुवाहरुले नेपाल विद्युत प्राधिकरण नेपालगन्ज वितरण केन्द्र नेपालगन्जलाई बुधबार दवाब दिएका छन् ।

नागरिक सरोकार मञ्च बाँकेका संयोजक कृष्णप्रसाद श्रेष्ठ नेतृत्वको नागरिक अगुवाहरुले केन्द्र प्रमुख संजयकुमार मिश्रलाई भेटेर विद्युत सेवा नियमित गर्न माग गरेका हुन् । गर्मीका बेला नेपालगन्जबासीले विद्युत अनियमितताको समस्या झेल्नु परिरहेको बताउँदै विगतमा प्राधिकरणले विद्युत नियमित गर्ने प्रतिबद्धता पूरा नगरेको ध्यानाकर्षण गर्नु भएको थियो । संयोजक श्रेष्ठले कुनै पनि वाहानामा बिद्युत अनियमित हुने कुरा नागरिक समाजलाई सह्य नहुने भन्दै वितरण केन्द्र प्रमुखको ध्यानाकर्षण गराउनु भएको थियो ।

हरित अभियन्ता हेमन्तराज काफ्लेले त कार्यालय प्रमुख मिश्रलाई सितल चिनीको बिरुवा दिएर विद्युत नियमित गर्न ध्यानाकर्षण गराउनु भएको थियो । वहाँले गर्मीले आक्रान्त नेपालगन्जमा विना सूचना लाइन काटिँदा विद्यार्थीहरु निकै मर्का परेको ध्यानाकर्षण गर्नुभएको थियो । बास नेपालका निर्देशक हेमराज भट्टले नेपालगन्ज वितरण केन्द्र र मातहतका सबै कार्यालयहरुलाई लाइन काट्नेबारे सूचना आमनागरिकलाई दिनुपर्ने माग गर्र्नुभयो । जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार बुधबार नेपालगन्जको तापक्रम अधिकतम् ४१ डिग्री सेल्सियस पुगेको थियो ।

सधैंको सास्ती, सधैं बेवास्ता
नेपालगन्ज देशमै सबैभन्दा बढी गर्मी हुने ठाउँ हो । हरेक वर्ष गर्मी सुरु हुनासाथ उही समस्या दोहोरिन्छ—घण्टौँसम्म बिजुली काटिने, पानीको अभाव हुने, इन्टरनेट तथा दैनिक काम प्रभावित हुने र सर्वसाधारण हैरान हुने। अझ दुःखको कुरा के छ भने, यो समस्या नयाँ होइन। सबैलाई थाहा छ कि नेपालगन्जमा गर्मी अत्यधिक हुन्छ । तापक्रम ४४ डिग्रीभन्दा माथि पुग्छ । सर्वसाधारणलाई दिन–रात पंखा, कुलर, पानी र नियमित विद्युत आवश्यक पर्छ तर पनि हरेक वर्ष नागरिकले विद्युत प्राधिकरण धाउनुपर्ने, धर्ना दिनुपर्ने, चेतावनी दिनुपर्ने अवस्था किन आउँछ ?
यदि गर्मीमा विद्युतको माग बढ्छ भन्ने पहिल्यै थाहा छ भने सम्बन्धित निकायले समयमै पूर्वतयारी किन गर्दैन ? ट्रान्सफर्मरको क्षमता वृद्धि, लाइन मर्मत, वैकल्पिक आपूर्ति व्यवस्था, आपतकालीन योजना, र व्यवस्थित लोड व्यवस्थापन किन समयमै हुँदैन ? समस्या भएपछि मात्र हतार–हतार समाधान खोज्ने प्रवृत्तिले नागरिकको दुःख झन् बढाइरहेको छ।
अहिलेको समयमा विद्युत केवल बत्ती बाल्ने सुविधा मात्र होइन, आधारभूत आवश्यकता हो। विद्यार्थीको पढाइदेखि अस्पतालका सेवा, अनलाइन काम, व्यवसाय, सञ्चार, खानेपानी, सबै विद्युतमा निर्भर छन्। यस्तो अवस्थामा अत्यधिक गर्मीमा घण्टौँसम्म लाइट काटिँदा सर्वसाधारणको जीवन नै प्रभावित हुन्छ। विशेषगरी बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक, बिरामी, गर्भवती महिला तथा दैनिक ज्यालादारी गरेर जीवन चलाउने मानिसहरू सबैभन्दा बढी प्रभावित हुन्छन्। यस्तो गर्मीमा पंखा नचल्दा रातभर सुत्न नसक्ने अवस्था हुन्छ। धेरै परिवारमा पानी तान्ने मोटरसमेत बन्द हुँदा खानेपानीको समस्या थपिन्छ।
यदि कुनै प्राविधिक समस्या छ भने त्यसबारे स्पष्ट र पारदर्शी जानकारी किन दिइँदैन ? यदि अन्य क्षेत्रमा बढी सप्लाइ दिनका लागि यहाँको लाइन काटिएको हो भने जनतालाई जानकारी दिनुपर्छ। अनिश्चित रूपमा “प्राविधिक समस्या” भन्दै घण्टौँसम्म लोड कटौती गर्नु समाधान होइन। नागरिकलाई कम्तीमा समय तालिका सहित जानकारी दिने, वैकल्पिक व्यवस्था गर्ने, र समस्याको दीर्घकालीन समाधान खोज्ने जिम्मेवारी सम्बन्धित निकायको हो।
हरेक वर्ष नागरिकले उही समस्या भोग्ने, उही गुनासो गर्ने, उही आन्दोलन गर्ने तर समाधान भने नआउने—यो अवस्था अब सामान्य मान्न मिल्दैन। जनताको करबाट चल्ने निकायहरूले जनताको आधारभूत आवश्यकता सुनिश्चित गर्नुपर्छ। नेपालगन्ज अत्यधिक गर्मी हुने ठाउँमा विद्युत व्यवस्थापनलाई प्राथमिकतामा राखिनुपर्छ।
अन्ततः प्रश्न एउटै हो—जब समस्या हरेक वर्ष दोहोरिन्छ भन्ने सबैलाई थाहा छ भने पूर्वतयारी किन हुँदैन ? नागरिकले हरेक गर्मीमा अन्धकार, गर्मी र हैरानी सहेर बसिरहनुपर्ने कि सम्बन्धित निकायले अब जिम्मेवारीपूर्वक दीर्घकालीन समाधान ल्याउने ? अत्यधिक गर्मीमा घण्टौँसम्म बिजुली काटिनु केवल व्यवस्थापन कमजोरी होइन, यो जनताको स्वास्थ्य, सुरक्षा र सम्मानसँग जोडिएको विषय हो। अब सम्बन्धित निकायले गम्भीर रूपमा लिनुपर्छ ।